Auteur Topic: Houdt op in mijn tuin te wroeten Spaanse varkens!  (gelezen 5112 keer)

Offline Sheep

  • Schaap in wolfskleren
  • Deskundige moderne munten
  • Forumlid
  • *
  • Berichten: 10942
  • 0
  • Imitation is the best form of flattery...
    • Continentale sterling imitaties en vervalsingen
Houdt op in mijn tuin te wroeten Spaanse varkens!
« Gepost op: november 07, 2008, 20:36:30 pm »
Tijdens het zoeken naar afbeeldingen voor het "Geld in de beeldende kunsten" topic, kwam ik deze spotprent tegen waarin de Spanjaarden worden afgeschilderd als zwijnen. Dit lijkt me een vrij gevaarlijke en riskante prent voor die tijd. Iemand die wat meer info heeft hierover? Hoe groot was het risico? Wat waren de straffen?

En kan iemand helpen de Nederlandse 8 regels te ontcijferen? De eerste regel kan zijn:
Houdt op in mijn Thuyn te wroeten Spaansche Beesten /

Klik hier voor een grote afbeelding.

De Hollandse Leeuw in de Hollandse Tuin. Op het hek staan de wapens van bevrijde Hollandse steden, op het toegangshek het wapen van de prins van Oranje. De tuin wordt belaagd en omgewoeld door Spaanse zwijnen, rechts een zwijn met het vaandel van Alva. Links de zee met een schip bemand door ganzen waarop de namen van Zeeuwse steden Vlissingen Middelburg en Veere. De Zeeuwse leeuw bevecht de varkens in het water. In het onderschrift 2 verzen van 8 regels in het Frans en Nederlands.

Titel: Houdt op in mijn tuin te wroeten Spaanse varkens!
Kunstenaar: anoniem
Vervaardigingsplaats: Nederland
Datering: 1578 tot 1582
Materiaal: papier
Techniek: etsen, boekdruk
Afmeting: hoogte: 235 mm, breedte: 293 mm
Bron: www.rijksmuseum.nl
Verzamelaar van continentale sterling imitaties. Mijn collectie zie je hier.

Ex_Libris

  • Gast
Re: Houdt op in mijn tuin te wroeten Spaanse varkens!
« Reactie #1 Gepost op: november 07, 2008, 23:58:38 pm »

Ik heb de tekst even vergroot en wat duidelijker gemaakt. Daarnaast heb ik een korte beschrijving gevonden uit het boek Geschiedenis van Holland
 Door Thimo de Nijs, Eelco Beukers, J.G.A. Bazelmans

http://books.google.nl/books?id=OhAjN7WAmgoC&pg=PA287&lpg=PA287&dq=%22Rompre+ma+haye%22&source=web&ots=drCzhRslS4&sig=RQGV0R0X4a6i4dnLIdf1LLXQsLE&hl=nl&sa=X&oi=book_result&resnum=1&ct=result

Ik zal proberen me vanavond vast even te verdiepen in de tekst.

Rob

Ex_Libris

  • Gast
Re: Houdt op in mijn tuin te wroeten Spaanse varkens!
« Reactie #2 Gepost op: november 07, 2008, 23:59:21 pm »
En de omschrijving:


Ex_Libris

  • Gast
Re: Houdt op in mijn tuin te wroeten Spaanse varkens!
« Reactie #3 Gepost op: november 08, 2008, 00:14:41 am »
Alvast een beginnetje:

HOUDT OP IN MIJN THUYN TE WROETEN SPAENSIGE BEESTEN
WILT XXXX XXXXXXXX-XXX XXXX XXXXXXXXXXXX xxxxxx/
OFT MIJN XXXXXXX-XXXXX SALT U SOO XXXXXXXX
XXX U THOOFT SAL BREKEN / OFT DEN HALS XXXX STEKEN
DEN EDELE PRINCE DAER GHY MEED WOUDT XXXXXXX /
SAL U SO WATER / EN LAND XXXXXX / EN JONGHE XXXXXXX /
LOOx XXXXXX LOOx /OFT XXXX U DAAR TOT DRINGHEN // SALL.

Rob

Offline Sheep

  • Schaap in wolfskleren
  • Deskundige moderne munten
  • Forumlid
  • *
  • Berichten: 10942
  • 0
  • Imitation is the best form of flattery...
    • Continentale sterling imitaties en vervalsingen
Re: Houdt op in mijn tuin te wroeten Spaanse varkens!
« Reactie #4 Gepost op: november 08, 2008, 14:20:15 pm »
Bedankt zover Rob!  ((: 9prima
Verzamelaar van continentale sterling imitaties. Mijn collectie zie je hier.

Offline batavier

  • Deskundige antieke vondsten
  • Forumlid
  • *
  • Berichten: 2025
  • 2
  • ...altijd haantje de voorste...
Re: Houdt op in mijn tuin te wroeten Spaanse varkens!
« Reactie #5 Gepost op: november 08, 2008, 20:46:03 pm »
Leuke tekst Ex Libris,
Ben er nu al een tijdje mee bezig.
Dit is wat ik lees tot nu toe. (het is nog niet helemaal juist)


Houdt op in mijn thuyn te wroeten Spaensige Beeren      (Beeren = mannetjesvarken

Wilt uwen Verkent ?op tocg acgterwaerte trecken/

Oft myn Buesige ?udse salt u so verleeren

Die u tHooft sal breken / oft den hals doen s(t?)ecken

Den edele Prinse daer ghy meed' woudt ghecken// all:

Vertreckt met u vuyl zoghen / en jonghe Specken              (met zoghen worden zeugen bedoelt denk ik)

Loop buyten loop / oft ?eu? u daertoe dwinghen // sall


Batavier

Offline Anna en Kees

  • Volledig lid
  • Forumlid
  • **
  • Berichten: 1311
  • 1
  • AES USIBUS APTIUS AURO
    • Kopergeldpagina
Re: Houdt op in mijn tuin te wroeten Spaanse varkens!
« Reactie #6 Gepost op: november 08, 2008, 20:57:53 pm »
De tekst links in het Frans is goed leesbaar en lijkt wel op wat er rechts in het Nederlands staat.

Kees
     DE KOPERGELD PAGINA

Offline Anna en Kees

  • Volledig lid
  • Forumlid
  • **
  • Berichten: 1311
  • 1
  • AES USIBUS APTIUS AURO
    • Kopergeldpagina
Re: Houdt op in mijn tuin te wroeten Spaanse varkens!
« Reactie #7 Gepost op: november 09, 2008, 20:09:11 pm »
Via een kennis die in Frankrijk woont en zich met genealogie bezig houd deze vertaling gekregen van de Franse tekst die links staat:

Stop varkens, mijn haag te doorbreken
trek terug je varkens kop & je varkensbek
of je zal een dodelijk spel ondergaan
van mijn knots of van mijn geuzensoldaat
mijn grote beschermer Oranje
zal je de aanval doen, bij zee, & bij land
neem die pokkenbek weg van dit conflict
vlucht toch, Goujerts, voer ergens anders oorlog.

Omdat hij veel archieven doorneemt dacht ik dat hij misschien ook de oud Nederlandse tekst kon lezen maar dat blijkt moeilijker, zijn reactie:

De nederlandse tekst is erg moelijk, ik kan er maar een paar woorden van
lezen:

Houdt op in mijn thuin zo te vroeten, verrotte Spaanse beesten
wilt uwen verkens-kop .......
oft mijn ........-..... sal ......
die u 't hoodf zal breken / of den hals doen
Den edele prins ...........dat ghe need woudt
zal u te water / en land bespringen// all
verstrekt met [].......
loop buiten loop oft terug..............tot dwingen/ /sall

Misschien dat iemand  anders de ontbrekende woorden kan ontcijferen?

Kees


     DE KOPERGELD PAGINA

Offline swa

  • Volledig lid
  • Forumlid
  • **
  • Berichten: 1085
  • 0
  • Ik verzamel o.a. Filips II-munten
Re: Houdt op in mijn tuin te wroeten Spaanse varkens!
« Reactie #8 Gepost op: november 09, 2008, 20:58:00 pm »
Houdt op in mijn thuin zo te vroeten, verrotte Spaansche beesten
wilt uwen verkens-kop toch achterwaerts trecken
oft mijn ........-..... sal t u soo verleeren
die u 't hoofd zal breken / of den hals doen strecken
Den edele prins daer ghij meed woudt gecken
zal u te water / en land bespringen// all
vertrekt met uw vuyl zoghen en jonghe specken
loop buiten loop, oft ...... daertoe dwingen/ /sall.

De twee openstaande woorden zijn nog niet gevonden.
Kan het eerste iets zijn als Geuzen-kind?

Offline Anna en Kees

  • Volledig lid
  • Forumlid
  • **
  • Berichten: 1311
  • 1
  • AES USIBUS APTIUS AURO
    • Kopergeldpagina
Re: Houdt op in mijn tuin te wroeten Spaanse varkens!
« Reactie #9 Gepost op: november 09, 2008, 21:26:36 pm »
Het eerste ontbrekende woord lijkt mij te slaan op de knots waar de leeuw mee staat te zwaaien. Hij draagt namelijk om het hoofd te breken of de nek te strekken. Waarschijnlijk had een dergelijk wapen een naam, het lijkt Burcht- en dan nog iets.

Kees
     DE KOPERGELD PAGINA

Offline Anna en Kees

  • Volledig lid
  • Forumlid
  • **
  • Berichten: 1311
  • 1
  • AES USIBUS APTIUS AURO
    • Kopergeldpagina
Re: Houdt op in mijn tuin te wroeten Spaanse varkens!
« Reactie #10 Gepost op: november 09, 2008, 21:33:19 pm »
Slag wapens met dubbele naam zijn goeden-dag en morgen-ster maar dat lijkt er niet echt op.

Kees
     DE KOPERGELD PAGINA

Offline swa

  • Volledig lid
  • Forumlid
  • **
  • Berichten: 1085
  • 0
  • Ik verzamel o.a. Filips II-munten
Re: Houdt op in mijn tuin te wroeten Spaanse varkens!
« Reactie #11 Gepost op: november 09, 2008, 21:57:10 pm »
@ Anna en Kees: ik was ook in die Goedendag-richting aan 't zoeken. Misschien is die leeuwenlans niet onbekend voor een wapendeskundige.

De vlag van Alva doet me een beetje twijfelen aan de datering van de prent: Alva werd reeds in 1573 terug geroepen naar Spanje, en werd toen vervangen door Requessens.

Offline Arent Pol

  • Volledig lid
  • Forumlid
  • **
  • Berichten: 61
  • 0
Re: Houdt op in mijn tuin te wroeten Spaanse varkens!
« Reactie #12 Gepost op: februari 22, 2009, 06:28:33 am »
Houdt op in mijn thuyn te wroeten Spaensche beesten
wilt uwen verckens-cop toch achterwaerts trecken
oft mijn Guesche-cndse [cnodse ?] salt u soo verleeren
die u thooft sal breken oft den hals doen recken;
den edelen prince daer ghij meed' woudt ghecken
sal u te water en land' bespringhen all;
vertreckt met u vuijl soghen en jonge specken
loop guyten loop oft Geux u daertoe dwinghen sall

Offline Anna en Kees

  • Volledig lid
  • Forumlid
  • **
  • Berichten: 1311
  • 1
  • AES USIBUS APTIUS AURO
    • Kopergeldpagina
Re: Houdt op in mijn tuin te wroeten Spaanse varkens!
« Reactie #13 Gepost op: februari 22, 2009, 19:38:26 pm »
Arent,

Eindelijk een complete vertaling (:appl Het blijft moeilijk die oude teksten.

Kees
     DE KOPERGELD PAGINA

Offline swa

  • Volledig lid
  • Forumlid
  • **
  • Berichten: 1085
  • 0
  • Ik verzamel o.a. Filips II-munten
Re: Houdt op in mijn tuin te wroeten Spaanse varkens!
« Reactie #14 Gepost op: februari 24, 2009, 13:57:02 pm »
Inderdaad: Geus was het sleutelwoord, telkens beginnend met een hoofdletter. Goed gevonden!

Enkel de datering van het Rijksmuseum (1578-1582) lijkt me foutief. De datering volgens het boek "Geschiedenis van
Holland" lijkt me juister: 1572.

Offline Sheep

  • Schaap in wolfskleren
  • Deskundige moderne munten
  • Forumlid
  • *
  • Berichten: 10942
  • 0
  • Imitation is the best form of flattery...
    • Continentale sterling imitaties en vervalsingen
Re: Houdt op in mijn tuin te wroeten Spaanse varkens!
« Reactie #15 Gepost op: februari 24, 2009, 17:21:32 pm »
Dank Arent! ((: 9prima
Verzamelaar van continentale sterling imitaties. Mijn collectie zie je hier.

Offline Goodies

  • moderator boards
  • Forumjunk
  • *
  • Berichten: 48666
  • 0
Re: Houdt op in mijn tuin te wroeten Spaanse varkens!
« Reactie #16 Gepost op: februari 24, 2009, 17:29:52 pm »
Beetje mosterd na de maaltijd misschien, de Franse vertaling die eronder staat is ook een ingang,

http://www.woxikon.nl/frans/massue.php

Massue = knuppel

Een knuppel met punten is een Massue Cloutee. Dit type is ook wel aangeduid als ''Morgenstern'' :



http://www.aidedd.org/regles-f93/armes-t1381.html

:)
Lx
« Laatst bewerkt op: februari 24, 2009, 17:36:41 pm door Goodies »

Offline rimidi

  • Volledig lid
  • Forumlid
  • **
  • Berichten: 5550
  • 0
Re: Houdt op in mijn tuin te wroeten Spaanse varkens!
« Reactie #17 Gepost op: mei 17, 2009, 19:41:12 pm »
@ Goodies :
De leeuw in de Hollandse tuin in het midden heeft zo'n ding vast zelfs

Beste groeten   rimidi