Lx Goodies muntenboek
(c) Lx Goodies 2003-2005
ref: Niceware Muntenboek
306AD
Constantinus

Constantinus - Constantijn

Constantijn, de zoon van Constantius, verkreeg zijn prestige en machtspositie in de strijd tegen Maxentius. Na de beroemde slag om de brug van Milvia werd Constantijn door zijn troepen tot Augustus en alleenheerser uitgeroepen. Alleen Licinius was nog een rivaal om rekening mee te houden. Vanaf 305 werden de restricties voor christenen in Rome geleidelijk afgeschaft, en bekleedden steeds meer figuren uit de christelijke elite machtsposities. Constantijn bouwde Constantinopel, het latere Byzantium, uit tot volwaardige tweede hoofdstad.

Het portret op deze nummus van Constantinus I is niet de keizer zelf. Het omschrift, DIVO CLAUDIO, betekent dat dit een herdenkingsuitgave is. Constantius, de vader van Constantijn, liet zich erop voorstaan dat hij afstamde van de beroemde Claudius II (Gothicus). Deze bondgenoot van Aurelius maakte een einde aan de invasies van de Alemanni, een Germaanse stam die was doorgedrongen tot de Po-vlakte..

248AD

   Helena (kl.F) RIC -


Voorzijde: Helena, FL IVL HELENA AVG
Keerzijde: Pax, PAX PVBLICA

Flavia Julia Helena was de metgezellin van Constantius Chlorus. Doordat Helena afkomstig was uit de provincie Bithynia was een huwelijk wettelijk verboden (iustum matrimonium). Uit de goede verstandhouding werd Constantinus geboren, de latere eerste Christelijke keizer van het Romeinse rijk. Vanzelfsprekend is in het eerste concilie van Nicea reeds besloten dat het huwelijk uit de boze was voor leidende figuren in de kerk. Een priester (officier) had zich te houden aan de Romeinse wet. In zekere zin vervulden Helena en Constantius een voorbeeldfunctie.

293AD

   Theodora (Kl.Br) K140.1


Voorzijde: Tante Theodora, (FL.MAX.THEO) DORA AVG
Keerzijde: Pietas staand met kind --- IR, PIET(AS) (ROM)AN

Theodora, de stiefdochter van Maximianus trouwde in 293 Constantius Chlorus. De positie van Helena, de concubine van Constantius, heeft de status van Theodora aan het hof als officiele echtgenote nooit bedreigd. Wel verloor zij het spel om de macht. De latere keizer Constantinus was een zoon van Helena. Onder invloed van de familie van Theodora is het christendom aan het Romeinse hof geintroduceerd.

304AD

   Divo Maximiano


Voorzijde: Gesluierde Maximianus nr, DIVO MAXIMIANO O(PTIMO IMP)
Keerzijde: Zittende keizer nl, REQVIES (OPTINORVM MERITORVM)

Een herdenkingsmunt uit dezelfde serie, voor Maximianus.

304AD

   Constantius Divo (Kl Follis)


Voorzijde: Gesluierde Constantius I nr, DIVO CONSTANTIO (...)
Keerzijde: Zittende Roma nl, (..) --- SIS

306AD

   Constantinus (Klein-Follis) RIC 58-68


Voorzijde: Constantinus I, CONSTANTINVS MAX AVG
Keerzijde: Twee soldaten daartussen twee veldtekens, GLORIA EXCERCITVS

Deze munt van Constantinus is gevonden aan de Waalkade in Nijmegen, bij de bouw van het Casino. Er zijn op die plaats opvallend veel laat-Romeinse munten gevonden. Blijkbaar was de waalkade in de tijd van Constantijn een centrum van economische activiteit. Er zijn bij de opgravingen delen gevonden van een Romeinse kademuur.

Deze laatromeinse bronzen munten zijn over het algemeen niet zeldzaam. Omdat dit exemplaar nog duidelijk onder de zandresten zat is een poging gewaagd om het muntje schoon te maken. Het resultaat ter vergelijking..

306AD

   Constantinus Magnus (M.Br) RIC VII Thessalonica 101 R2


Voorzijde: Constantinus Magnus, CONSTANTINVS AVG
Keerzijde: in krans VOT . XX, DN CONSTANTINI MAX AVG ---- TS gamma IIII

   Fausta (M-Follis) RIC 40


Voorzijde: Fausta, FLAV MAX FAVSTA AVG
Keerzijde: -, SPES REIPVBLICA

312AD

   Constantinus (2e Follis)


Voorzijde: Constantinus diadeem nr, CONSTANTI VS MAX AVG
Keerzijde: Twee soldaten weersz twee standaarden, GLORIA EXERCITVS --- (..)SMHA

316AD

   Constantinus II (Caes, M.Br) K145.28


Voorzijde: Constantius II (nl), (CONSTANT)INUS IVN NC
Keerzijde: Altaar met daarin VOTIS XX, 3 sterren boven, BEA(TA)TRANQLATUS

Constantinus II was door Constantijn en Licinius tot eerste opvolger (Caesar) uitgeroepen. In 335 verkreeg hij de controle over het noordwesten (Brittania, Gallia). Verdere ambities van Constantinus junior werden door zijn machtige broer Constantius II ondermijnd.

316AD

   Crispus (Caes, MBr) RIC VII Siscia 169-181


Voorzijde: Crispus Caesar, IVL CRISPVS NOBC
Keerzijde: Lauwerkrans met daarin VOT . X, CAESARVM NOSTRORVM --- ASIS ?

Crispus, de oudste zoon van Constantijn en Minervina, werd in 326 geexecuteerd wegens een vermeende verhouding met zijn stiefmoeder Fausta.

321AD

   Constantinus (3e follis) RIC Nicomedia 121


Voorzijde: Constantinus I gedrap gelauwerd nr, CONSTAN - TINVS AVG
Keerzijde: Campgate met 8 lagen, PROVIDENT - IAE AVGG --- MNA

   Constantinus (4e Follis)


Voorzijde: Gehelmde Constantinus nr, CONST-ANTINVS AVG
Keerzijde: Twee gevangenen zittend aan weersz van standaard met VOT, GLORIA EXERCI(..)

321AD

   Constantinus (Follis SOLI INVICTO)


Voorzijde: Gelauwerde buste Constantinus I, IMP CONSTANTINVS PF AVG
Keerzijde: Sol met globe staand nl, SOL INVICTO COMITI

   Constans (AE2)


Voorzijde: Constans gedrapeerd met pareldiadeem nr, DN CONSTA NS PF AVG
Keerzijde: Keizer spiest gevallen ruiter, FEL TEMP REPARATIO ---- TS epsilon ster

324AD

   Constantius II (Half-Follis) RIC 154/227


Voorzijde: Constantius II (jong portret), DN CONS (TANTIUS PF AV)G
Keerzijde: Phoenix op brandstapel, FEL TE(MP REPA)RATIO

De tweede zoon van Constantinus en Fausta kreeg, na de dood van zijn vader in 334, het gehele oostelijke rijk toegewezen. De andere broers (Constans en Constantinus II) verdeelden het Westelijke deel. Nadat de troon was bestegen, begonnen de broers met het uitmoorden van alle leden van hun eigen familie die nog ambities mochten koesteren. Slachtoffers waren onder andere de neven Hanniballianus en Delmatius.



324AD

   Constantius II (mogelijk barbaars type III)


Voorzijde: Constantius II lang portret naar rechts, (D)N COSII SIUS PF A(VG)
Keerzijde: Spec reikt scepter naar links, SPES REipvBLICA --- ASIS

   Constantius II (Kl.Br) K147.91


Voorzijde: Constantius II, DL IUL CONSTANTIVS AVG
Keerzijde: Twee soldaten, CRON INE EXERCITVS, onderin --- A(?I)SIS

329AD

   Constantinus II (2e Follis)


Voorzijde: Constantinus II geharnast gelauwerd nr, CONSTANTINVS IVN NOB C
Keerzijde: Soldaten, daartussen 2 standaards, GLORIA EXERCITVS

   Constantini bronsje (eigen vondst)


Voorzijde: Portret met diadeem Constans (?) nr, CON(..)
Keerzijde: Twee soldaten aan weersz van standaard, (GLORIA EXERCI)TVM --- (T?)RS ~

330AD

   Constantinus (2e Constantinopolis)


Voorzijde: Gehelmde Roma nr, (CON)S(TAN) TINOPOLIS
Keerzijde: Victoria met schild op scheepsboeg nl --- PLC, -

   Constantinus (Constantinopel) RIC-548


Voorzijde: Roma (Constantinus) gehelmd met scepter nl, CONSTAN TINOPOLIS
Keerzijde: Victoria met schild op scheepsboeg nl, --- BSIS

330AD

   Constantinus (Urbs Roma) K137.1


Voorzijde: Gehelmde Constantinus, VRBS ROMA
Keerzijde: Romulus en Remus drinken bij wolf, ---- TRP, twee sterren

De gehemde figuur, Urbs Roma, is de personificatie van de stad Rome. Het portret op de Urbs Roma munten uit deze periode is vaak geduid als een geidealiseerde afbeelding van Constantijn zelf. De keerzijde refereert aan de stichters van de stad: de broers Romulus en Remus werden gevoed door de wolvin (Roma)

330AD

   Constantinus (Urbs Roma, Kl.Br) K137.1


Voorzijde: Constantinus (Urbs Roma), VRB(s) ROMA
Keerzijde: Romulus en Remus drinken bij wolf, Twee sterren, --- RC rondom standaard

   Urbs Roma (Lyon)


Voorzijde: Roma (of Constantinus) gehelmd naar links, VRBS R(OMA)
Keerzijde: Wolf met Romulus en Remus, - --- PLC

331AD

   Constans (4e follis)


Voorzijde: Constans met diadeem nr, CONSTANS PF AVG
Keerzijde: Victoriae aan weersz van palmtak, (..)DD AVG(..) --- gamma SIS

   Constans (3e Follis)


Voorzijde: Constans geharnast nr, (DN CONSTA)NS P(F AVG)
Keerzijde: Soldaat met standaard nr, rechts figuur, (FEL TEMP RE)PARATIO

333AD

   Constans (Kl.Br) K146.65


Voorzijde: Constans nr, CONSTANS PF AVG
Keerzijde: Twee Victoriae, HA in veld, VICTORIA DD AVGG Q NN ---- TSIS

   Constantinus II (5e Follis)


Voorzijde: Geharnast en gedrap. buste Constantinus II lauwerkrans nr, FL IVL CO(NSTANTINVS I)VN NOB C
Keerzijde: Twee soldaten met een standaard, (GLORIA EX)ERC ITVS --- ASIS?

334AD

   Constantinus II (Follis met staf)


Voorzijde: Constantinus II cuirass, diadeem en Victoria-staf nl, CONSTANTINVS IVN NOB C
Keerzijde: Altaar met VO-TIS XX boven 3 sterren, --- STR dot, BEATA TRANQVILITAS

   Constantius II (4e Follis)


Voorzijde: Constantius II gedrap portret met diadeem nl, globe in hand, DN CONSTANTIVS PF AVG
Keerzijde: Keizer staat nl, twee gevangenen links, Chi-Fho in veld, FEL TEMP REP(ARATIO) --- ANB

334AD

   Constantius II (5e Follis)


Voorzijde: gedrap portret Constantius II nr, DE(?) CONSTANTIVS PF AVG
Keerzijde: Keizer spiest gevallen ruiter --- ASISF, FEL TEMP (REPA dubbelslag)RATIO

   Constantius II (6e Follis)


Voorzijde: gedrap. Constantius II met diadeem nr, C(ONS)TANTIVS PF AVG in veld links H rechts ster
Keerzijde: Victoria kroont keizer, labarum in rechterhand, HOC SIG(NO VICTO)R ERIS

334AD

   Constantius II (7e Follis)


Voorzijde: Ongedrap. buste Constantius met diadeem nr, DN CONSTANTIVS PF AVG
Keerzijde: Tekst in krans, VOT XX MVLT XXX --- SMANL(delta)

   Constantius II (8e Follis)


Voorzijde: Constantius II met diadeem nr, DN CONSTAN(TIV)S (PF) AVG
Keerzijde: Keizer spiest gevallen ruiter, FEL TEMP REPARATIO --- ASIS (symbol Z)

334AD

   Constantius II (2e Follis) RIC-187


Voorzijde: Constantius II nl gedrap met diadeem, FL IVL CONSTANT(IVS) NOB C
Keerzijde: Gevangenispoort (Campgate) bovenin ster, PROVIDENTIA CAESS --- delta SIS

   Constans (Follis Hut) RIC Siscia 212


Voorzijde: Constans met globe nl, DN CONSTANS PF AVG
Keerzijde: Soldaat ontvoert kind uit hut, speer omhoog, FEL TEMP REPARATIO - ASIS teken E

335AD

   Constantius II (3e Kl-Follis)


Voorzijde: Constantius II nr, DN CONSTANTIVS PF AVG
Keerzijde: Soldaat met standaard nr, rechts figuur, FEL TEMP REPARATIO

335AD

   Delmatius (Caes, KlBr) RIC 155


Voorzijde: Delmatius Caesar, FL DELMATIVS NOB CAES
Keerzijde: Veldteken, aan weersz twee soldaten, GLORIA EXERCI(TVS) ---- smnp

Als neef van Constantijn kreeg Delmatius een deel van het oostelijke Romeinse rijk toegewezen. De stad Constantinopel, enige gebieden in Griekenland en het huidige Turkije. Al snel na de dood van Constantijn heeft Constantius II dit gebied op Delmatius veroverd. Daarbij werd tevens een groot deel van de eigen familie uitgemoord (d.w.z. de kinderen en kleinkinderen van Theodora).

335AD

   Hanniballianus (Kl-Follis)


Voorzijde: Hanniballianus nr, (FL H)ANNIBALIAN(O)R(EG)
Keerzijde: Zittende riviergod Euphratus nr, (SECVRITAS PVBLICA)

   Constantius II (Siliqua)


Voorzijde: Contantius nr, gedrapeerd portret met diadeem, DN CONSTANTIVS PF AVG
Keerzijde: VOT(lambda?)S XXX MVLTIS XXXX --- SIRM, -

350AD

   Magnentius (Centenionalis) K148.27


Voorzijde: Magnentius, DN MAGNENT(IUS PF A)V(G)
Keerzijde: Twee Victoriae tegenover elkaar, VICTORI(AE DD NN AN)G ET (CAES)

350AD

   Magnentius (Maiorina)


Voorzijde: X, (IM CAE) MAGNEN (TIVS AVG)
Keerzijde: Keizer nl (in harnas met globe en Victoria), (FELICITAS) REPVBLIC(E)

Magnentius leidde een succesvolle opstand tegen Constans in Gallia. Hij riep zichzelf tot keizer uit en provoceerde daarmee Constantius II. Deze brak de schermutselingen met de Perzen af en trok ten strijde tegen de generaal. Na een strijd van drie jaar gaf Magnentius zich in 353 gewonnen.

350AD

   Magnentius (2e Maiorina)


Voorzijde: Magnentius ongedrapeerd nr, DN MAGNENTIVS PV AVG
Keerzijde: Keizer spiest gevallen ruiter, GLOR(IA ROMAN)ORVM --- Epsilon P

   Vetranio (Maiorina) RIC VIII 135 Thessalonica


Voorzijde: Vetranio nr, DN VETRANIO PF A(VG)
Keerzijde: Keizer nl staand houdt aan weerszijden standaard, (CO)NCORDIA (MI)LITVM

351AD

   Constantius Gallus (2e Follis)


Voorzijde: Gedrap buste ConstantiusGallus nr, DN CONS (..)
Keerzijde: Keizer spiest gevallen ruiter, (FEL TEMP REPARATIO) . S . ster in veld

351AD

   Constantius Gallus (M.Br) K152.15


Voorzijde: Constantius Gallus (Centennoinalis), DN CONSTANTIUS NOB CAES
Keerzijde: Soldaat spiest vallende ruiter (naar links), FEL TEMP REPARATIO ---- SMTS

Constantius Gallus, neef en vertrouweling van Constantius II, verkreeg in 351 de controle over de oostelijke provincies. Hij vestigde een schrikbewind. De stad Constantinopel zond een afgezant naar Rome om Constantius II tot ingrijpen te bewegen. Dat lukte, want C.Gallus werd in 354 in Milaan gearresteerd en vermoord.

355AD

   Julianus Apostatus (M.Br) RIC VIII Sirmium 108


Voorzijde: Julianus II (Flavius Claudius) Apostatus, AV IVLIANVS AVG
Keerzijde: in krans VOT MVLT XX, onder krans ASIRM

De latere keizer Julianus II is, als kind samen met zijn broer Constantius Gallus, ontkomen aan het bloedbad dat Constantius in 337 onder zijn familieleden had aangericht. Onder de hoede van hun moorddadige oom kregen beiden de kans om te studeren in Ephese en Pergamon. Julianus ontwikkelde zich tijdens het bewind van zijn broer tot filosoof. Hij wendde zich in 351 af van de christelijke leer en werd een aanhanger van het neo-platonisme.

355AD

   Julianus II (2e follis) RIC VIII Heraclea 106


Voorzijde: Gebaarde Julianus II met helm, speer en schild nl, DN FL CL IVLI ANVS PF AVG
Keerzijde: Krans met daarin VOT X MVLT XX, --- HERACL dot A

   Julianus II (Kl Follis Jupiter)


Voorzijde: Zittende Jupiter (Julianus?) met globe, IOVI CONSERVATO(RI)
Keerzijde: Staande Victoria nl, VICTORIA AVGG

360AD

   Balkan barbaars 2e (Constantinus)


Voorzijde: Portret Constantijn nr, II (..)RIII(..)CII
Keerzijde: Twee Victoriae met krans boven altaar in het midden, (..)IVV IIII

   Balkan-barbaars (Constantinus)


Voorzijde: Gehelmd portret Constantinus nr, NNHIIANTNITNON
Keerzijde: Victoriae en face --- I H X, VHICIITIVHA

360AD

   Fel Temp (Barbaarse imitatie)


Voorzijde: Constantinus (?) nr, IMC OCIPIAN
Keerzijde: Keizer spiest gevallen ruiter (grote speer), FEI TE(M)

360AD

   Julianus II Apostatus (Apis-Brons) RIC VIII 320


Voorzijde: Julianus II pareldiadeem, in mantel nr, DN IVLIANVS (PF AVG)
Keerzijde: Apis-stier daarvoor adelaar met krans, 2 sterren, SECVRITAS REIPUB

Julianus herintroduceerde enkele niet-Christelijke tradities. Belangrijk in dit verband is de cultus van de Apis-stier, afkomstig uit het Ptolemeische Egypte. De beroemdste munt van Julianus is deze middel-brons, met de Apis-stier op de achterkant.

363AD

   Jovianus (MBr) RIC VIII Siscia 426


Voorzijde: Jovianus nr, IOVIANVS PF AVG
Keerzijde: VOT V MVLT X in krans, onderaan ASISC

Na een veldslag tegen de Sassaniden roepen de legioenen in 363 een zekere Jovianus uit tot keizer. Bij deze veldslag stierf Julianus aan een pijlschot. Deze zou voor zijn dood de woorden gesproken hebben: "tu victoriat, nazaraeu", dus: "Gij overwint, Nazareer". Jovianus restaureerde in zijn korte periode als keizer de privileges van het christendom.

365AD

   Procopius (middel-brons) RIC IX pag 252 nr 10-4


Voorzijde: Procopius nl, (D)N PROCO
Keerzijde: Keizer staand nl met gevangenen, Chi-Rho in veld, (REPARATI) O FEL TEM(P) --- SMNA

   Constantinopolis comm (barbaarse minissimus)


Voorzijde: Portretje Roma met helm naar links, -
Keerzijde: gestyleerde Victoria op scheepsboeg, -

380AD

   Follis type 3 barbaars


Voorzijde: Portret met diadeem nr (2x VERGROOT), -
Keerzijde: Victoria reikt krans naar links, -

   Follis type 3 barbaars (2e Fel Temp)


Voorzijde: Portret met diadeem nr (2x VERGROOT), -
Keerzijde: Keizer spiest gevallen ruiter, -

380AD

   Follis type 3 barbaars (Fel Temp)


Voorzijde: Keizer zonder diadeem nr (2x VERGROOT), -
Keerzijde: Keizer spiest gevallen ruiter, -





(c) Lx Goodies 2003-2005