|
|
| 235AD |
 | | |  Maximinus (Denarius) RIC 7A
|
Voorzijde: Maximinus Thrax (Caius Julius Verus), IMP MAXIMINVS PIVS AVG
Keerzijde: Fides met aan weerszijde veldtekens, FIDES MILITVM
|
|
Maximinus
Volgens de verhalen was Maximinus Thrax (de Tracier) oorspronkelijk schaapsherder. Hij steeg desondanks snel in de Romeinse hierarchie, Alexander benoemde hem tot legioensaanvoerder. Zijn indrukwekkende fysieke voorkomen en wilskracht komen tot uitdrukking in het portret: krachtige kin, zelfverzekerde glimlach. In 235 leidde hij een muiterij in de oostelijke legioenen. Alexander, natuurlijk in gezelschap van zijn moeder, werd vermoord in een legerkamp nabij Mainz. Daarna kon Maximinus de macht overnemen. Er volgde een militair schrikbewind.
|
|
| 238AD |
 | | | Gordianus (provincie) |
Voorzijde: Portret jonge Gordianus III nr, AVGK MA (..)
Keerzijde: Soldaat frontaal met speer links schild rechts, LV(b)BEITON
|
|
|
|
| 238AD |
 | | | Gordianus III (Ant) |
Voorzijde: Gordianus III (Antoninianus), IMP GORDIANVS PIVS FEL AVG
Keerzijde: Keizer met lans en globe, SAECULI FELICITAS
|
|
Gordianus
Het militaire en gewelddadige bewind werd door de Senaat beindigd met het tot staatsvijand verklaren van van Maximinus en zijn zoon. In het roerige jaar 238 hebben vijf keizers geregeerd. In eerste instantie werden Balbinus en Pupienus aangesteld door de senaat, om gebied te heroveren op Maximinus. De anti-Maximinus legioenen in Africa die daar al mee bezig waren hadden intussen twee oude wijze mannen, Gordianus I en zijn zoon, aangesteld als keizer. Uiteindelijk hakte de praetoriaanse garde in Rome de knoop door (en twee hoofden af) en daarmee kwam weg vrij voor de kleinzoon van Gordianus. Met steun van het volk werd hij op13-jarige leeftijd keizer. Zijn regering duurde 6 jaar. De jonge Gordianus III (Pius) was bekend om zijn circus-spelen.
|
|
| 238AD |
 | | | Gordianus III (Ant, 2) RIC 45 |
Voorzijde: Gordianus met stralenkroon nr, IMP GORD(IAN) PIVS FEL A(VG)
Keerzijde: -, LIBERA(LI)TAS AVG III
|
|
De munten van Gordianus Pius zoals de drie Antoniniani in mijn verzameling, zijn niet zeldzaam. Die van de andere vier keizers uit het vijfkeizerjaar 238 natuurlijk wel. De portretten zijn hieronder te zien. Van Pupienus en Balbinus zijn enkele zeer kostbare munten te vinden in handelsaanbod (zie onder). De munten van de "Afrikaanse Gordiani" zijn museum-stukken en behoren tot de allerzeldzaamste van de Romeinse periode.
|
|
| 238AD |
 | | | Gordianus III Pius (Ant) RIC 37 |
Voorzijde: Gordianus II Pius met stralenkroon nr, IMP CAES GORDIANVS PIVS AVG
Keerzijde: Gesluierde keizer nl offerend, PM TRP II COS PP
|
|
Deze Antoninianus is m.i. een voorbeeld van politieke propagande. De keerzijde: een rouwende en offerende keizer. Verder COS zonder nummer, een vroege uitgave dus. Het feit dat de jonge keizer op deze munt een speelbal was in het politieke spel wordt geillustreerd door de treffende gelijkenis met zijn vader Gordianus II. Deze associatie geeft aan dat het prestige van de Africa-Gordiani groot was.
|
|
| 238AD |
 | | | Gordianus Pius (Antoninianus) RIC-83 |
Voorzijde: Gordianus geharnast met stralenkr III nr, IMP GORDIANVS PIVS FEL AVG
Keerzijde: Sol frontaal met globe in linkerhand, AETERNITATI AVG
|
|
De keerzijde van deze munt laat Sol zien, met het omschrift AETERNITATI, de Eeuwige Zon dus. Dit omschrift, in grote letters weergegeven, heeft een zwierige en ruime stijl. Duidelijk is te zien, dat de voorzijde door een andere celator is gesneden.
|
|
| 238AD |
 | | | Gordianus Pius (Tetrassarion) |
Voorzijde: Gordianus Pius nr, (GO)PDIANO CAI
Keerzijde: NIKAI tussen spijlen, ---- C - Omega - N
|
|
De Romeinse aanwezigheid in Klein-Azie dateert van ver voor de jaartelling. Ten tijde van Gordianus Pius was er export van vijgen en citrusvruchten.
|
|
| 238AD |
 | | | Gordianus (Sestertius) RIC IV 311 |
Voorzijde: Gordianus III gelauwerd en gedrapeerd nr, IMP GORDIANVS PIVS FEL AVG
Keerzijde: Naar rechts zittende Securitas kijkt nl, SECVRITAS PERPET S - C
|
|
Dit grootbrons is een Sestertius, in het Romeinse geldsysteem is dat dus een halve Denarius, een kwart Antoninianus. Deze bronzen worden steeds zeldzamer naarmate het zilver in de Antoninianus als standaard munteenheid verder verslechtert.
|
|
| 239AD |
 | | | Gordianus III (4e Ant) |
Voorzijde: Gordianus III gedrap. met stralenkroon nr, IMP CAES M ANT GORDIANVS AVG
Keerzijde: Providentia reikt globe nl, PROVIDENTIA AVG
|
|
|
|
 | | | Gordianus III (As) RIC-298(b) |
Voorzijde: Gordianus III gedrapeerde, gelauwerde buste nr, IMP GORDIANVS PIVS (FEL?) AVG
Keerzijde: Jupiter frontaal met lans, kijkt naar rechts, IOVI STATORI
|
|
|
|
| 239AD |
 | | | Gordianus III (Di-Assarion COL VIM) |
Voorzijde: Gordianus III met stralenkroon nr, IMP CAESAR M ANT GORDIANVS AVG
Keerzijde: Diana met stier en leeuw, PMS COL VIM ---- AN I
|
|
|
|
| 240AD |
 | | | Gordianus (2e tetrassarion) |
Voorzijde: Gordianus III met stralenkroon nr, NA KAI GORDAIA MOCD
Keerzijde: NIKA tussen spijlen --- C omega N, -
|
|
Een ander voorbeeld van de prachtige stijl van de Byhinia-Nicaea portretten. Hier een ouder portret van dezelfde keizer Gordianus III, duidelijk geidealiseerd met een krachtige kin en wilskrachtige trekken, schuin omhoog kijkend. Deze stijl is m.i. direkt verwant aan het twintigste-eeuwse, ook politiek geinspireerde, socialistisch realisme.
|
|
| 241AD |
 | | | Gordianus (Prov AE28) |
Voorzijde: Gelauwerd portret Gordianus III nr, (...) GORDIANOC
Keerzijde: Staande dame met schild links, -
|
|
|
|
| 244AD |
 | | | PhilippusVM2 |
Voorzijde: Philippus sr nr (gelijkend op Gordianus III), IMP IVL PHILIPPVS PIVS FEL AVG PM
Keerzijde: Moesia met stier en leeuw, PMS COL VIM --- AN V
|
|
Philippus
 | In de Romeinse tijd was het heel gebruikelijk, dat het portret van de keizer nog een tijd lang op dat van zijn voorganger leek. Dat kwam, omdat kunstenaars jarenlang vanaf een model, bijvoorbeeld een bepaald beeld, hun nieuwe stempels moesten snijden. Een overgang is dan moeilijk. |
Ook kan de gelijkenis met een voorganger politieke bijbetekenissen hebben: het feit, dat Viminacium de keizer in zijn eerste regeringsjaar bleef afbeelden als Gordianus, gaf wellicht aan, dat de machtsovername door Philippus en de moord op deze populaire keizer niet erg op prijs was gesteld. De munten van de stad Viminacium zijn allemaal gedateerd met AN (anno) op keerzijde. De jaren tellen vanaf de zomer van het jaar 239, dat was het jaar waarin de kolonie Moesia in deze stad munten ging slaan. Deze munt is van het jaar V, dus in principe uit 244AD. De versie beneden is AN VI, dus het tweede regeringsjaar. Hier is het portret conform de voorschriften !
|
|
| 245AD |
 | | | Otacilia Severa (ant) K75.1 |
Voorzijde: Otacilia Severa, M OTACILIA SAVERA AVG
Keerzijde: Concordia zittend nl, CONCORDIA AVGG
|
|
|
|
| 245AD |
 | | | Philippus I (Antiochia) |
Voorzijde: Philippus I naar links, AVTOKKMIOVAIPHILUPPUC
Keerzijde: Adelaar loopt naar rechts, HMTBAXEZOVCIOCVATOR --- ANTIOX
|
|
Philippus was hoofd van de Praetoriaanse garde onder Gordianus. Een samenzwering in 244 leverde hem het keizerschap op en kostte Gordianus het leven. Philippus was afkomstig uit het het door de Romeinen veroverde deel van Perzie (Antiochia). Deze munt is een tetradrachme uit zijn geboortestreek. Verdiensten van Philippus zijn: de vrede met de perzische koning Shapur I en zijn beroemde viering van het 1000-jarig bestaan van Rome.
|
|
| 245AD |
 | | | Philippus I (Antoninianus) RIC 51 |
Voorzijde: Philippus Arabs gedrap met stralenkroon nr, IMP M IVL PHILIPPVS AVG
Keerzijde: Victoria staat nl met korenaar en lauwekrans, VICTORIA AVG
|
|
|
|
 | | | Philippus I (Tetrassarion) |
Voorzijde: Gelauwerde, gedrap Philippus nr, IMP M IVL PHILIPPVS AVG
Keerzijde: Diana met leeuw en stier, PMS-COLVIM --- ANVI
|
|
|
|
| 247AD |
 | | | Philippus I (Viminacium AN VIII) |
Voorzijde: Philippus gedrapeerd, geharnast en gelauwerd portret nr, IMP M IVL PHILIPPVS AVG
Keerzijde: Moesia staat tussen stier (l) en leeuw (r), PMS COL VIM ---- AN VIII
|
|
De keerzijde legende PMS COL VIM staat voor: Provincia Moesia Superior Colonia Viminacium. De aanduiding "Moesia Superior" in deze afkorting geeft aan, dat het gebied rond de stad Viminacium stroomopwaarts lag van Moesia Inferior. De status COL, dus kolonie, kregen alleen die steden, die gesticht waren ten behoeve van gepensioneerde officieren. Burgers van die steden hadden meer burgerrechten dan andere inwoners van provincies van het romeinse rijk. Dit verklaart ook de latijnse omschriften op deze munten. De eerste keizer die de COL VIM bronzen uitgaf was Gordianus III, de laatste Gallienus.
|
|
| 247AD |
 | | | Philippus II (Ant) K76.13 |
Voorzijde: Philippus II Filius (Denarius), IMP PHILIPPVS AVG
Keerzijde: Philippus senior en junior zittend nl, LIBERALITAS AVGG III
|
|
|
|
 | | | Philippus I (2e Antoninianus) RIC-76 |
Voorzijde: Portret Philippus stralenkroon nr, IMP MA IVL PHILIPPVS AVG
Keerzijde: Victoria loopt nr met krans, VICTORIA AVG
|
|
|
|
| 248AD |
 | | | Philippus II (Tetrassarion) |
Voorzijde: Philippus II gelauwerd en gedrapeerd portret nr, IMP PHILIPPVS AVG
Keerzijde: Minerva houdt standaards vast met V XTII, leeuw rechts, zwaan links, PRO NIC LA DACIA ---- AN III
|
|
|
|
| 249AD |
 | | | Trajanus Decius (Ant) K79.12 |
Voorzijde: Trajanus Decius, IMP CMQ TRAIANVS DECIVS AVG
Keerzijde: Securitas, beurs en hoorn des overvloeds, VBERITAS AVG
|
|
Decius
In juli 249 werd Messius Trajanus Decius door zijn troepen tot tegenkeizer uitgeroepen. Hij slaagde erin de zittende keizer Philippus in Verona te verslaan. Zowel Philippus zelf als zijn zoon vonden bij deze veldslag de dood.
Gedurende de regering van Decius was het zeer onrustig aan de noordgrens van het Romeinse rijk. Noord-Italie had te kampen met invallen van Gothen uit het Donau-gebied.
|
|
| 250AD |
 | | | Herennia Etruscilla (2e Ant) |
Voorzijde: Herennia Etruscilla halve maan nr, HER ETRVSCILLA AVG
Keerzijde: Pudicitia zittennd nl, PVDICITIA AVG
|
|
|
|
 | | | Herennia Etruscilla (Ant) RIC 58f |
Voorzijde: Herennia Etruscilla nr, HER ETRVSCILLA AVG
Keerzijde: Pudicitia staand nr, PVDICITIA AVG
|
|
|
|
| 250AD |
 | | | Herennius Etruscus |
Voorzijde: Herennius Etruscus (Tetradrachme), CVGHNB TROVIG KYNG KIOC (etc)
Keerzijde: Adelaar (Antiochia?), (...)
|
|
|
|
| 251AD |
 | | | Hostilianus |
Voorzijde: Hostilianus (wouldbe sestertius), C.VAI HOST M.QUINTUS CAE
Keerzijde: Diana met honden (?) ---- ANXII, PMSC (...)
|
|
Na de dood van zijn vader Decius en zijn broer Herennius Etruscus in de slag tegen de Gothen bleef Hostilianus in Rome achter als enige lid van de keizerlijke familie. Intussen hadden de troepen in het Donau-gebied Trebonianus Gallus tot opvolger uitgeroepen. Blijkbaar is een en ander op vreedzame wijze geregeld, want in 250 adopteerde Trebonianus, vermoedelijk al bij zijn aantreden, de jongeman als Caesar. Verdere politieke problemen bleven uit, want Hostilianus is gestorven tijdens de pest-plaag van eind 251. Daarmee kwam een definitief einde aan de Decius-periode.
|
|
| 251AD |
 | | | Trebonianus (2e Ant) |
Voorzijde: Trebonianus Gallus met stralenkroon nr, IMP CC VIB TREB GALLVS AVG
Keerzijde: Victoria met palmtak reikt naar links, VICTORIA AVG
|
|
Trebonianus
Gaius Vibius Trebonianus Gallus was een van de generaals van Decius tijdens de noodlottige slag tegen de Gothen aan de Donau. Na afloop van de slag riepen zijn troepen hem uit tot keizer. Het volk en het romeinse leger voelden zich verraden toen Trebonianus een paar maanden later met dezelfde stamhoofden een vredesverdrag sloot. Trebonianus regeerde twee jaar en benoemde zijn zoon Volusianus tot Caesar. In 251 werd hij door de muitende troepen van tegen-keizer Aemilianus gelyncht.
|
|
| 251AD |
 | | | Trebonianus Gallus (COL VIM) |
Voorzijde: -, -
Keerzijde: -, -
|
|
|
|
 | | | Volusianus (Ant) RIC186f |
Voorzijde: Volusianus, IMP C REC VIB VOLUSIANO AVG
Keerzijde: Virtus met lans en are, VIRTUS AVGG
|
|
|
|
| 251AD |
 | | | Volusianus (Sestertius) RIC TrebGall nr 246 |
Voorzijde: Volusianus gelauwerd en gedrap nr, IMP C CAE C VIB VIOLVSIANO AVG
Keerzijde: Aequitas nl met weegschaal en cornucopia, AEQVITAS AVGG
|
|
|
|
 | | | Trebonianus Gallus (Ant) Km83.23 |
Voorzijde: Trebonianus Gallus, IMP CC VIB TREB GALLVS PF AVG
Keerzijde: Zeszuilige tempel met Roma ---- (punten), SAECVLUM NOVUM
|
|
|
|
| 253AD |
 | | | Aemilianus |
Voorzijde: Aemilius Aemilianus gedrap nr, IMP CM AEMIL AEMILIO AVG
Keerzijde: Moesia met stier en leeuw, PMS COL VIM ---- AN XIV
|
|
Aemilius Aemilianus
Aemilianus was gouverneur van de provincies Moesia en Panonnia onder Trajanus Decius. Nadat hij voor Decius de kolen uit het vuur had gehaald in Noord-Italie in de strijd tegen Trebonianus deed hij zelf een greep naar de macht. Van mei tot augustus 253 kon Aemilianus zich in het centrum van de macht handhaven. Dit is een van de zeldzaamste munten in mijn verzameling.
|
|
| 253AD |
 | | | Valerianus I |
Voorzijde: Valerianus I, IMP C IC VALERIANVS AVG
Keerzijde: Fides met veldteken en hoorn, (F)IDES M(I)LITVM
|
|
Valerianus en Gallienus
Valerianus was een vertrouwensman (Censor) geweest van Trajanus Decius. De culturele hervormingen van Decius, vnl restauratie van oude Romeinse tradities, werden door Valerianus uitgevoerd. Hij was onder Decius en Trebonianus zeer populair bij het volk en was reeds zestig jaar, toen hij begin 253 tot keizer werd uitgeroepen. Direkt bij zijn aantreden proclameerde hij zijn zoon Gallienus tot medekeizer.
Tijdens zijn gehele regeerperiode hield Valerianus zich bezig met de strijd in de opstandige oostelijke provincies.
Dat werd hem in 260 noodlottig, toen hij na een treffen met de Persische heerser Shapur I gevangen werd genomen. Over de behandeling van de arme keizer door Shapur gaan de wildste legendes. Hij zou in een slangenkuil zijn neergelaten, Shapur als voetenbankje hebben gediend en bij zijn dood opgezet en met gevild met stro tentoongesteld zijn aan het volk.
|
|
| 254AD |
 | | | Gallienus (3e Ant) RIC-241 |
Voorzijde: Gallienus nr, gedrap met stralenkroon, GALLIENVS AV(G)
Keerzijde: Paard met vissestaart nr, NEPTVN(O CO)NS AV(G)
|
|
Keizer Gallienus heeft belangrijke hervormingen doorgevoerd in de organisatie van het Romeinse leger. Tot dat moment was dit leger voornamelijk gebaseerd op voetvolk. Gallienus keek naar de taktieken van de Persische koning Shapur en barbaarse stammen in het Noorden en leerde daarbij het nut van cavalerie. Gallienus voerde een snelle strijdmacht in, waarvan de mobiliteit was gebaseerd op het gebruik van paarden.
Op deze munt staat een wel zeer bijzonder dier.. dit fabeldier is een paard met een vissenstaart !
|
|
| 254AD |
 | | | Gallienus (5e Ant) |
Voorzijde: Galienus met schild en speer nl, GALLIENVS PF AVG
Keerzijde: Victroria met krans nl, VICT GE(RMAN)ICA
|
|
|
|
| 254AD |
 | | | Gallienus (Ant) |
Voorzijde: Gallienus, GALLIENVS AVG
Keerzijde: Gems, (...) CONS AVG
|
|
Tijdens de regeerperiode van Valerianus en zijn zoon Gallienus zette de grote neergang van het Romeinse rijk in de derde eeuw door. Vanuit de periferie ontstond druk op de Romeinse grenzen, omdat de volkeren daar gebied verloren aan immigranten die tijdens de volksverhuizingen naar het westen trokken. Gallienus en zijn vader en mede-keizer Valerianus besteedden dan ook zeer veel tijd buiten Rome. Daardoor verzwakte het centrale gezag en stokte de belasting-inning. Als gevolg hiervan zien we een vergaande verslechtering van de munt: oorspronkelijk een dubbele Denarius, werd de Antoninianus een soldatenmuntje, het bevatte nog ongeveel 18 procent zilver.
|
|
| 254AD |
 | | | Gallienus (Antoninianus 2) |
Voorzijde: Gallienus nr, GALLIENVS AVG
Keerzijde: Centaur spant boog naar rechts, APOLLINI CONS AVG
|
|
Hoewel het materiaal van de Romeinse munt steeds goedkoper werd (minder zilver-gehalte) moest de Romeinse burger toch het idee houden dat zijn "dubbele denarius" vier vette bronzen waard was. Dus het weinige zilver dat nog in de Antoninianus zat, werd uitgewassen, zodat het oppervlak een zilver-achtig uiterlijk kreeg. Natuurlijk sleet dit zeer dunne laagje zilver bij het gebruik van de munten zeer snel. Links een muntje dat bijna ontmaskerd is: op sommige plaatsen is nog wat van het zilverlaagje te zien.
|
|
| 254AD |
 | | | Gallienus (Denarius) RIC-355 |
Voorzijde: buste Gallienus nr, zonder stralenkroon, (IMP GALLIENVS AVG)
Keerzijde: Securitas staat nl leunt op altaar, (SECVRITAS PERPET)
|
|
Deze munt is een zeer zeldzame denominatie onder Gallienus, namelijk een Denarius. Het zilver is net zo slecht als dat van de Antoninianus, maar de munt is iets kleiner en dunner, het portret van de keizer laat geen stralenkroon zien.
|
|
| 254AD |
 | | | Gallienus (overslag Antoninians) |
Voorzijde: Gallienus nr, GALLIENVS AVG
Keerzijde: Panter, voorste deel zichtbaar, LIBERO LIBERO
|
|
Deze munt van Gallienus is een voorbeeld van een overslag. Dit komt op Romeinse munten vrij veel voor, omdat de stukken vrij snel (in serieproductie) werden gehamerd. Daarbij was de timing belangrijk: soms sloeg de ene celator (arbeider in munthuis) de munt op een onderstempel, dat was klaargezet door een andere celator. Het kon gebeuren dat een muntje achterbleef in het muntstempel. Bij deze is dat een vrij onwaarschijnlijke verklaring, omdat het plaatje tussen de twee slagen maar liefst 180 graden lijkt te zijn gedraaid. Op ForumAncient, waar deze munt is behandeld door de numismaat Curtis Clay, werd opgemerkt dat er twee verschillende boven-stempels in het spel waren (kijk maar op de vergroting: LIBERO en LIBERO zijn niet stempel-identiek!) die snel afwisselend door de celator(s) werden gebruikt. Als ze dan tegenover elkaar staan in de werkplaats, kan deze 180 graden draaiing optreden.
|
|
| 254AD |
 | | | Mariniana RIC IV 16-202 |
Voorzijde: Mariniana gesluierd nr op wassende maan, DIVAE MARINIANAE AVG
Keerzijde: Pauw vliegt Mariniana ten hemel, CONSECRATIO
|
|
Mariniana was de tweede vrouw van Valerianus I en de moeder van Gallienus. Over haar is weinig bekend, behalve dat zij reeds was overleden bij het aantreden van Valerianus als keizer. Er bestaan van Mariniana uitsluitend DIVA-uitgiften, zeldzame munten met de titel DIVA MARINIANAE en CONSECRATIO op keerzijde, altijd met een pauw. Merk op dat Mariniana op deze munt op een pauw "ten hemel" wordt gedragen.
|
|
| 254AD |
 | | | Valerianus (Tetrassarion) |
Voorzijde: Valerianus I gelauwerd en gedrapeerd nr, IMP VALERIANVS P AVG
Keerzijde: Diana met leeuw en stier, PMSC COL VIM
|
|
Deze munt laat een exergue zien met de tekst AN XVI, dus het zestiende jaar van de muntslag van Viminacium. Deze munt is dus te dateren in 254-255, het jaar van de zo noodlotige afsluiting van de regering van Valerianus I. De stad is daarna gestopt met het slaan van deze karakteristieke bronzen met Diana met leeuw en stier.
|
|
| 259AD |
 | | | Postumus (Ant) Km98.36 |
Voorzijde: Postumus, IMP POSTVMVS DN AVG
Keerzijde: Hercules, HERC PACIFERO
|
|
Postumus
Keizer Gallienus had vanuit Rome zijn zoon, Saloninus, de controle gegeven over Gallia en het Rijn-front. Tijdens dit gouverneurschap onstond een conflict met een officier van hoge rang en afkomst: Postumus. Waar dit conflict over ging, is niet meer te achterhalen. Het kostte Saloninus in elk geval het leven en Gallienus moest het Noord-Westelijk deel van zijn rijk overlaten aan Postumus. Deze zeer kundige bestuurder slaagde er in om het gebied te consolideren en zijn machtsbasis uit te bouwen.
In 268 kwam een plaatselijke gouverneur met de naam Laelianus in opstand. Hoewel Postumus deze opstand wist neer te slaan, weigerde hij zijn eigen geboortestad Mainz te belegeren. Tegen de tijd dat Gallienus arriveerde hadden de muitende troepen hun posities versterkt. De keizer liep in de val, werd gedood en Marius werd door de muitende troepen tot keizer uitgeroepen.
|
|
| 260AD |
 | | | Postumus (2e Antoninianus) |
Voorzijde: Portret Postumus met stralenkroon nr, IMP C POSTVMVS PF AVG
Keerzijde: Providentia met lange scepter reikt globe nl, PROVIDENTIA AVG
|
|
|
|
| 267AD |
 | | | Marius (Antoninianus) RIC12v |
Voorzijde: Caius Marcus Aurelius Marius stralenkroon nr, IMP CM A(VR) MARIVS AVG
Keerzijde: Victoria staand nl, (V)ICTORIA AV(G)
|
|
Over Marius is niet veel bekend. Na de dood van Postumus greep hij de macht. Voor hij in het leger kwam, schijnt hij het beroep van wapensmid gehad te hebben. Over deze keizer gaat de legende, dat hij slechts 2 tot 3 dagen heeft geregeerd, alvorens met een van zijn zelfgemaakte zwaarden vermoord te worden ! De munten van deze keizer zijn alleen uit Keulen bekend en zeer zeldzaam.
|
|
| 268AD |
 | | | Claudius II Gothicus (Ant) RICV 14a |
Voorzijde: Claudius II (Gothicus) nr, IMP CLAVDIVS PF AVG
Keerzijde: Aequitas met weegschaal en koornaar, AEQUIT(A)SAVG
|
|
Claudius II Gothicus
In 268 ontstond een samenzwering tegen Gallienus. Een van de sleutelfiguren was Claudius. Nadat deze de regering overnam, slaagde hij erin om de invasie van de Alemanni te stoppen. Deze Germaanse stam was in 267 Noord-Italie binnengedrongen. Claudius werd later de germanen-bedwinger genoemd: Claudius Gothicus.
|
|
| 268AD |
 | | | Postumus Ant (eigen vondst) |
Voorzijde: Postumus met stralenkroon nr, (IM)P C POS(T)VMVS PF AV(G)
Keerzijde: Hercules nl, HERC(VLI PA)CIF(ERO)
|
|
|
|
|
Een Romeinse slingerkogel.
Dit voorwerpje is van lood, 22 gram,
ongeveer 3cm lang, 2cm doorsnede.
De vorm is conisch.
Aan de brede kant is een diepe uitholling
gemaakt, waardoor de kogel op een
uitsteeksel op een stok kan worden
geplaatst. Met een gerichte zwaai kan
de kogel met grote snelheid en
nauwkeurig gericht weggeslingerd
worden.
|  |
|
| 268AD |
 | | | Victorinus (Ant) |
Voorzijde: Victorinus, IMP C VICTORINVS PF AVG
Keerzijde: Jupiter of Sol, -
|
|
Victorinus
Victorinus nam de macht in het Gallisch-Romeinse keizerrijk over van Marius. Hij moest zich verdedigen tegen de pogingen van de keizer in Rome (Claudius) om de Gallische gebieden weer definitief in te lijven. Dat lukte Claudius II ook gedeeltelijk: in 269 herkreeg Rome de controle over het Iberisch schiereiland. Dat lukte echter niet met de Noordelijke gebieden. Keizer Victorinus besteedde zijn regeerperiode dan ook voornamelijk op het slagveld. De bestuurlijke kant van Victorinus' regering werd intussen waargenomen door zijn familie. Uit de weinige schriftelijke bronnen over deze periode blijkt dat de moeder van de keizer, Vitruvia, in dit spel een sterke machtspositie bezat.
|
|
|
|
| 268AD |
 | | | Victorinus (Antoninianus) |
Voorzijde: Victorinus nr, IMP C VICTORINVS PF AVG
Keerzijde: Hercules nl, INVICTVS
|
|
|
|
| 270AD |
 | | | Quintillus |
Voorzijde: Quintillus nr, IMP C M AVR CL QVINTILLVS AVG
Keerzijde: Mars staat nl, MARTI PAC
|
|
Quintillus
In de jaren 270 woedde er intussen in Rome weer een pest-epidemie, waar keizer Claudius II Gothicus het slachtoffer van werd. Na zijn dood benoemde de senaat zijn jongere broer Quintillus tot keizer. Intussen woedde er binnen de Romeinse legioenen in het oosten een machtsstrijd, waaruit de populaire generaal Aurelianus als winnaar tevoorschrijn kwam. Quintillus heeft slechts een half jaar geregeerd, zijn munten zijn zeldzaam. In plaats van zijn troepen in Aquileia onder de voet te laten lopen door het veel grotere leger van Aurelianus, pleegde Quintillus in 270 zelfmoord.
Tijdens zijn regering verhief Quintillus zijn broer tot Divus (de Godenwereld).
|
|
|
|
| 270AD |
 | | | Tetricus I (Ant) K102.23v |
Voorzijde: Tetricus I, IMP TE(..) VG
Keerzijde: -, LAETI(TI) A (??)
|
|
De Tetrici
Nadat de Gallisch-Romeinse keizer Victorinus was gestorven, kozen de kringen rondom deze keizer, naar verluidt zijn moeder Vitruvia een opvolger. Het werd de gouverneur van Aquitanie, Tetricus. Direkt benoemde deze zijn zoon Tetricus Jr tot Caesar en medekeizer. De keuze voor de Tetrici is, achteraf gezien, niet zo verstandig geweest, aangezien zowel Tetricus als zijn zoon geen goede bestuurders waren. Als romeinse burgers waren de inwoners van de Noordelijke provincies nog steeds belastingplichtig aan Rome. De druk vanuit de romeinse senaat werd daardoor groter om het Gallische rijk opnieuw te onderwerpen. Uiteindelijk lukte het Aurelianus om dit doel te bereiken en de Tetrici gevangen te zetten.
|
|
| 270AD |
 | | | Tetricus II (Ant) |
Voorzijde: Tetricus II, C PIV ESV TETR(ICUS)
Keerzijde: misschien Spes, -
|
|
|
|
 | | | Tetricus I (Antoninianus) |
Voorzijde: Tetricus I nr, IM(P TE)T(RICVS PF) AVG
Keerzijde: Pax met staf reikt druiventros nl, PAX AVG
|
|
|
|
| 271AD |
 | | | Claudius Gothicus (Barbaars) |
Voorzijde: Claudius II nr, verbasterd of onzichtbaar
Keerzijde: Pax of Liberalitas, verbasterd of onzichtbaar
|
|
Barbaarse imitaties
Met het volledig wegvallen van de sturing vanuit Rome aan het einde van de derde eeuw ontstond er in het noorden van het Romeinse rijk een tekort aan kleingeld. Usurpatoren hadden geen belang bij het slaan van brons. Dit geld was intussen wel, bij bevriende Keltische, Gallische en Germaanse stammen, een de-facto betaalmiddel geworden ! In deze tijd zien we dan ook heel veel imitatie-muntslag verschijnen. Kenmerken van deze munten zijn: een geblunderd/analfabeet omschrift in combinatie een gestyleerde weergave van de keerzijde figuur, alsmede enkele technische kenmerken (diameter/gewicht kleiner, uniforme beiteldikte)
Vermoedelijk werden deze munten gedoogd door de Romeinse locale overheid.
|
|
| 272AD |
 | | | Tetricus (Barbaars II) |
Voorzijde: Tetricus nr met stralenkroon , dun, (...RICVS) met gekantelde V en S
Keerzijde: niet zichtbaar, -
|
|
|
|
| 272AD |
 | | | Tetricus Ant (Barbaarse imitatie) |
Voorzijde: Portret met stralenkroon naar rechts, -
Keerzijde: Gekroonde sol met zweep, -
|
|
Deze munt, gevonden te Nijmegen, vertoont een aantal karakteristieke kenmerken van barbaarse imitatie. De keerzijde figuur is een prachtig "houterig" gestyleerde Sol. Dat muntbeeld met Sol wordt zeer veel waargenomen bij deze munten en is wellicht een indicatie dat deze godheid populair was bij de Germaanse en Keltische stammen in het nederrijn-gebied. Een vergroting van de keerzijde:
|
|
