|
|
|
|
| 96AD |
 | | |  Nerva (As) RIC 53
|
Voorzijde: Nerva, -
Keerzijde: IMP NERVA CAES AVG (PMTRPP COS ..), CONC (...) ORVM
|
|
Nerva
Marcus Cocceius Nerva (66) werd door de moordenaars van Domitianus aangewezen als opvolger. Zijn hoge leeftijd maakte Nerva voor de senaat een ideale tussenkeizer. Door zijn kundige beleid, alsmede de adoptie van Trajanus in 97, heeft Nerva een voortzetting van de burgeroorlog voorkomen.
|
|
| 96AD |
 | | | Nerva (Denarius) RIC 13 |
Voorzijde: Nerva gelauwerde buste nr, NERVA CAES AVG PM TRP COS III PP
Keerzijde: Aequitas reikt naar links met cornucopia, AEQVITAS AVGVSTI
|
|
|
|
| 98AD |
 | | | Trajanus (2e Denarius) RIC 149-228 |
Voorzijde: Trajanus, IMP TRAIAN AVGGERDACPMTRPCOSVII
Keerzijde: Pax met hoorn des overvloeds en olijftak, SPQR OPTIMO PRINCIPI
|
|
Trajanus
Ook in de romeinse politiek was de wens vaak de vader van de gedachte. Deze munt laat Pax zien: de godheid of entiteit die de langdurige vrede na een overwinning symboliseert. Gedurende de regering van Trajanus groeide het Romeinse rijk, met name oostwaarts.
|
|
| 98AD |
 | | | Trajanus (Denarius) RIC 91-108 |
Voorzijde: Trajanus, (..)TS NERVA TRAIAN AVGG PP(M)
Keerzijde: Hercules, PM TR IMP COS IIII PP
|
|
Het was te danken aan Trajanus' kundige bestuur in Germanie, dat Nerva besloot deze rustige en kundige veldheer-prefect tot zijn opvolger te benoemen. Als een ware Alexander veroverde keizer Trajanus gebieden totaan Mesopotamie en Armenie. Zelfs klopte Trajanus even op de poort van India.. Deze excursie kwam tot een einde toen Trajanus in Selinus (Klein-Azie) aan een ziekte overleed. De Trajanus-zuil in Rome illustreert in 155 episoden de overwinning van Trajanus op de Dakiers.
|
|
| 98AD |
 | | | Trajanus (Quadrans) RIC 291-294 |
Voorzijde: Trajanus, Quadrans, CAES NERVA TRA(I)AN (xx)
Keerzijde: Wolvin naar links, trekt aan prooi, ??
|
|
 |
Onder Trajanus bereikte het Romeinse rijk een hoogtepunt in macht en omvang. Van Noord-Engeland to Marokko, van West-Turkije totaan Syrie. En alles daar tussenin..
| |
| |
|
|
| 98AD |
 | | | Trajanus middel-brons K120 |
Voorzijde: Trajanus nr, AYTOK P KAIC NEP T(RAIANOC CEB PEPM)
Keerzijde: SC in krans van palmbladeren, - RW(..) aanduiding v. Antiochia
|
|
De romeinse kolonie Antiochia lag ongeveer op de plaats van het huidige Libanon, ten noorden van Tyrus. Reeds onder Tiberius vinden we fraaie munten met keizerportret uit dit gebied, vooral Griekse eenheden zoals de tetra-drachme. Een fraai voorbeeld van deze denominatie is er eentje van keizer Philippus I (244-251) in mijn collectie. De precieze naam resp. denominatie van dit brons van Trajanus is onduidelijk. Dit illustreert, dat zelfs in numismatische kringen niet alles tot in detail bekend is.
|
|
| 99AD |
 | | | Trajanus (Sestertius) RIC-283,284 |
Voorzijde: Gelauwerde buste Trajanus nr, (IMP CAES NERVAE TR)AIANO AVG GER DAC PM TRP CO(S)
Keerzijde: Zittende Dacia nl met trofee, SPQR. OPTIMO PRINCIPI --- S-C
|
|
|
|
| 117AD |
 | | | Hadrianus (As) |
Voorzijde: Hadrianus gedrap portret naar rechts, HADRIANVS AVGVSTVS
Keerzijde: met patera en lange scepter S- C, (INDVLG)ENTIA AVG PP (COS II)
|
|
Hadrianus
Bij de opvolging door Hadrianus ving een rustiger periode in de geschiedenis van het Romeinse rijk aan. Hadrianus probeerde het gebied dat Trajanus had veroverd te consolideren. Een beroemd voorbeeld is de Hadrian Wall in het huidige Schotland. Ook sloot Hadrianus een gunstige vrede in het midden-oosten (Dakiers)
|
|
| 117AD |
 | | | Hadrianus (Denarius) K32.54 |
Voorzijde: Hadrianus, HADRIANVS AVGVSTVS PP
Keerzijde: Roma zittend nr, COS III
|
|
Hadrianus heeft ook een relatie met Antinous, een Griekse jongen van buitengewone schoonheid. Het is niet duidelijk of het hierbij om een homofiele relatie gaat, of dat hij Antinous ziet als de zoon die hij zelf nooit gehad heeft. Als Antinous tijdens een van zijn reizen (in 130) verdrinkt in de Nijl, laat Hadrianus, gek van verdriet, de jongen tot god verklaren. Hadrianus is door latere schrijvers vaak verguisd vanwege deze relatie.
|  | Hadrianus, een groot bewonderaar van de Griekse cultuur, koos Antinous als zijn favoriete reisgenoot en page.. | |
|
|
|
| 117AD |
 | | | Hadrianus (Sestertius) Km 32.214 |
Voorzijde: Hadrianus , IMP CAESAR TRAIANVS HADRIANVS PF AVG
Keerzijde: Felicitas nl met Cornucopia S - C, (PONT MA)X TR (POT C)OS (..)
|
|
In Germania laat hij de grenslinies versterken. In Brittannia geeft hij in 122 het startsein voor de aanleg van de Vallum Hadriani, de Muur van Hadrianus of Hadrianuswal (in Engels: Hadrian's Wall). De bouw duurt van 117 tot 138. De muur is een 117 kilometer lange stenen versterking die als doel heeft om invallen van de Picten vanuit het noorden (Schotland) te voorkomen. De muur loopt van de monding van de rivier de Tyne naar de Solway Firth (tussen het huidige Carlisle en Newcastle) en ligt enige kilometers ten zuiden van de huidige grens met Schotland. Hij wordt aanvankelijk opgetrokken met een breedte van 3 meter, hoewel later gebouwde delen iets smaller zijn. De hoogte zal tussen de 4 en 5 meter zijn geweest. Op vaste afstanden liggen 14 grote en 80 kleinere forten. De muur zou dienst doen tot het einde van de vierde eeuw. Een groot deel van de muur staat nog steeds overeind.
|
|
| 119AD |
 | | | Hadrianus (2e As) |
Voorzijde: Portret Hadrianus met muts nr, HADRIANVS AVG (...)
Keerzijde: Salus voert slang boven altaar links S C, (..)
|
|
|
|
 | | | Hadrianus (2e denarius) RIC-138 |
Voorzijde: Hadrianus ongedrapeerde buste nr, IMP CAESAR TRAIAN HADRIANVS AVG
Keerzijde: P(M TR)P COS III, in veld SAL AVG, Salus met lans en patera naar links, onder altaar
|
|
|
|
| 119AD |
 | | | Hadrianus (AE18) |
Voorzijde: Hadrianus gedrap nr, (K)AIPACH(..)OC
Keerzijde: Modius, ELLITON
|
|
|
|
| 136AD |
 | | | Aelius (Denarius) RIC 436-440 |
Voorzijde: Lucius Aelius Caesar, AELIVS (...)
Keerzijde: Staande Pietas voor altaar PIE - TAS, TR POT (...)
|
|
Aelius
In 136 keert Hadrianus terug van een reis uit het oosten. Hij is nu 60 jaar oud en zijn gezondheid laat sterk te wensen over. Omdat hij taferelen zoals bij zijn eigen opvolging van Trajanus wil voorkomen, begint hij na te denken over een opvolger. Zijn keuze, of Lucius Aelius Commodus Verus, is op zijn zachtst uitgedrukt verassend te noemen vanwege diens frivole levensstijl, slechte gezondheid en totale gebrek aan enige militaire ervaring.
Aelius stierf aan tubercolose in 138, waarna Hadrianus zelf een paar maanden later overleed. In deze tijd zocht en vond Hadrianus een opvolger in zijn vertrouwde en ervaren adviseur, Antoninus. Onder leiding van Antoninus, prefect van de kolonie Nimensis (Nimes), bereikte Rome later een hoogtepunt van welvaart.
|
|
| 138AD |
 | | | Antoninus Pius (Sestertius) K35.188 |
Voorzijde: Antoninus Pius, ANTONINVS RVG PIUS PPTR COS IIII
Keerzijde: Liberalitas met hoorn des overvloeds, LIBERTAT (...)
|
|
Antoninus
De waardige aristocraat en landeigenaar Antoninus werd reeds in 120 consul. Nadat hij in 138 de regering van Hadrianus had overgenomen, benoemde hij Marcus Aurelius en Lucius Verus (de zoon van Aelius) als zijn opvolgers. De geschiedschrijving beschrijft Antoninus als een voorkomende, intelligente en zeer vredelievende persoonlijkheid. De senaat verleende Antoninus de titels Pius (de Goede) en Pater Patria (Vader des Volks).
|
|
| 140AD |
 | | | Faustina Mater (Sestertius) |
Voorzijde: -, -
Keerzijde: -, -
|
|
|
|
 | | | Faustina Mater (As) RIC 1199a |
Voorzijde: Faustina met opgezet haar nr, DIVA AVGVSTA FAVSTINA
Keerzijde: Halve maan met punten omhoog, sterren, onderin SC
|
|
|
|
| 141AD |
 | | | Faustina Senior (Denarius) K36.29 |
Voorzijde: Faustina Senior, DIVA FAVSTINA
Keerzijde: Ceres, ongesluierd, met fakkel, AUGVSTA
|
|
Dit is een herdenkingsmunt voor Faustina Senior, de vrouw van Antoninus. Na haar dood liet Antoninus grote hoeveelheid munten zoals deze slaan met het randschrift DIVA FAVSTINA. Deze denarius is dan ook bepaald niet zeldzaam. Over deze vrouw is helaas niet veel bekend. Marcus Aurelius, de adoptiezoon van Antoninus en later keizer, trouwde haar dochter in het jaar 147.
|
|
| 145AD |
 | | | Antoninus Pius (As) RIC-826 |
Voorzijde: Antoninus Pius gelauwerde buste nr, ANTONINVS PIVS TRP COS IIII
Keerzijde: Staande Minerva met schild nr SC, -
|
|
|
|
 | | | Antoninus Pius (Denarius) |
Voorzijde: Antoninus Pius met lauwerkrans nr, ANTONINVS AVG PIVS PP TRP XII
Keerzijde: Salus naar links met patera boven altaar met slang, leunt op anker, COS IIII
|
|
|
|
| 148AD |
 | | | Faustina Senior (2e Denarius) |
Voorzijde: Faustina Sr gedrapeerde buste naar rechts, DIVA FAVSTINA
Keerzijde: Felicitas nl met globe, AETERNITAS
|
|
|
|
 | | | Marcus Aurelius Caesar (As) RIC 260 |
Voorzijde: Marcus Aurelius jong portret ongedrap nr, (M?) AVRELIVS CAE-SAR AVG PII F COS
Keerzijde: Hilaritas staand nl met lange palmtak, cornucopia in linkerarm, (HIL)ARITAS
|
|
|
|
| 160AD |
 | | | Marcus Aurelius (Denarius) K37.19 |
Voorzijde: Marcus Aurelius, Denarius, AVRELIVS CAE IMP AVG (PP?)
Keerzijde: Honos nl met hoorn en palmtak, COS II
|
|
Marcus Aurelius
Marcus Aurelius is op deze munt afgebeeld als knappe en gezonde jongen, inderdaad precies zoals Antoninus het neefje van Faustina aan het volk wilde presenteren. In de gehele periode 138-161 heeft Marcus de rol van kroonprins mogen spelen.
De keerzijde van deze munt laat Honos zien, de personificatie van de (familie!) eer.
|
|
| 161AD |
 | | | Faustina Junior (As) RIC 1620ff |
Voorzijde: Faustina junior, (..) A AVGVS(..)
Keerzijde: Concordia met hoorn des overvloeds, (..) ON (..) S -C
|
|
Faustina Filia was de dochter van Faustina, de vrouw van Antoninus Pius. Hoewel de adoptie-periode gekenmerkt werd door het ontbreken van erfelijke opvolging, zien we dat de vrouwelijke tak van de familie bijna incestueus doorwerkt.. Marcus Aurelius is immers de neef van diezelfde Faustina Senior. Na Aurelius wordt het spelletje via Commodus, de zoon van Aurelius, definitief doorgezet en kunnen we spreken van een definitief einde van de "adoptie-periode".
|
|
| 161AD |
 | | | Faustina Junior (Denarius) RIC III 686 |
Voorzijde: Faustina Filia, nr, FAVSTINA AVGVSTA
Keerzijde: Hilaritas nr met hoorn rechts en palmtak, HILARITAS
|
|
Faustina vergezelde Marcus Aurelius tijdens militaire campagnes. Zij werd vereerd door de legionnairs, die haar de titel Matri Castrorum, of "moeder van het kamp" gaven. Helaas eisten deze zware jaren haar tol en op 46-jarige leeftijd stierf Faustina in Cappadocia, in 176.
De realistische portretkunst met betrekking tot vrouwen neemt een aanvang met de munten van de Faustina's. Hiervoor was het vrouwenportret een direkte afspiegeling van de macht van de keizer. Opvallend is bijvoorbeeld, dat Domitia sterk op Domitianus zelf lijkt ! Na de Severi herstelt zich deze traditie weer. In de tussenliggende periode is de macht van vrouwen groter en daarmee de persoonlijke indruk en het realisme van het portret.
|
|
| 161AD |
 | | | Faustina Junior (Sestertius) RIC 1645ff |
Voorzijde: Faustina Junior, FAVSTINA AVGVSTA
Keerzijde: Gesluierde Juno met schaal en pauw, IVNO - SC -
|
|
Faustina Filia) was de echtgenote van Marcus Aurelius . Hier zien we een oud portret. Marcus Aurelius was in 145 getrouwd met Faustina. We weten niet veel over haar, maar de weinige beschikbare bronnen spreken van een innige relatie. De lange regeringstijd van de prins, filosoof respectievelijk excentriekeling Marcus Aurelius wordt algemeen gezien als het toppunt van de Romeinse cultuur.
|
|
| 161AD |
 | | | Lucius Verus (As) K39.68 |
Voorzijde: Lucius Verus, IMP CAES L AVREL VERVS AVG
Keerzijde: Fortuna met roer en hoorn, (TRPT?)
|
|
Lucius Verus
De zoon van Aelius, Lucius Verus, werd geboren in 130 in Sirmium. Deze Verus was nogal een vechtjas, getuige de titels Armeniacus, Parthicus en Maximus. Inderdaad heeft Lucius Verus tijdens zijn mede-regentschap met Marcus Aurelius nogal wat kastanjes uit het vuur gehaald. Na een oorlog tegen de Markomannen stierf Verus op de terugweg in de Alpen. Hij heeft totaal acht jaar geregeerd.
|
|
| 161AD |
 | | | Lucius Verus (Denarius) RIC 569b |
Voorzijde: Lucius Verus buste nr, DIVVS VERVS
Keerzijde: Brandstapel, CONSECRATIO
|
|
Deze denarius is een herdenkings-uitgave voor Lucius Verus, voor zijn naam staat de aanduiding "DIVVS", dat betekent: de vergoddelijkte.
|
|
| 161AD |
 | | | Marcus Aurelius (Sestertius) K37.201 |
Voorzijde: Marcus Aurelius, M ANTONINVS AVGG (..) VS
Keerzijde: Fortuna met hoorn des overvloeds, SC (...) IMP VIII (..)
|
|
Deze sestertius van Marcus Aurelius is gevonden bij werkzaamheden in de Burchtstraat in Nijmegen. Dit is een vrij oud portret van Aurelius als Augustus. Samen met de Houtstraat en Hezelstraat, behoort de Burchtstraat tot de oudste winkelgebieden in Nijmegen. Er is bijvoorbeeld een bakkerij uit de 13e eeuw aangetroffen. Dit zegt overigens niets over de bewoning van Ulpia Noviomagum: de restanten hiervan bevinden zich onder de huidige benedenstad. Langs de huidige burchtstraat, de vindplaats dus, liep de weg naar de Beekse heuvelrug.
|
|
| 162AD |
 | | | Marcus Aurelius (2e Sestertius) |
Voorzijde: Gelauwerde buste nr, IMP ANTONINV(.....)
Keerzijde: Felicitas, FE(.....)
|
|
|
|
| 164AD |
 | | | Lucilla (Sestertius) RIC 1779 |
Voorzijde: Lucilla (Sestertius), LVCILLA AVG ANTONINI A(..)
Keerzijde: Vesta, VESTA - SC -
|
|
Annia Lucilla was de oudste dochter van Marcus Aurelius. Zij trouwde in 164 als 16-jarige met Lucius Verus. Dit huwelijk hield niet lang stand. Haar innige relatie met haar broer Commodus gaf aanleiding tot veel roddels. Toen Commodus keizer werd veranderde dit en keerde het tij voor Lucilla. Na een samenzwering werd ze verbannen naar Capri.
Vertaald uit het Duits: B.R.Kankelfitz,
Roemische Meunzen 1993
|
|
| 164AD |
 | | | Lucius Verus (Sestertius) RIC-1240 |
Voorzijde: Lucius Verus gelauwerde buste nr, L AVREL VERVS AVR ARMENIACVS
Keerzijde: Mars loopt nr met speer en standaard over de schouder, (TRPOT IIII) IMP II COS II
|
|
|
|
 | | | Marcus Aurelius (Primi Decennalis Sestertius) RIC1003,1005 |
Voorzijde: Gelauwerde bust Marcus Aurelius nr, (IMP M ANTONINVS AVG TRP XXV)
Keerzijde: PRIMI DECEN NALES COS III SC in krans, -
|
|
|
|
| 171AD |
 | | | Marcus Aurelius (Dupondius) RIC 1188 Rome (?) |
Voorzijde: Marcus Aurelius met stralenkroon nr, MANTONINVSAVGGERMSARMTRPXXXI
Keerzijde: Standaard met trofeen daaronder twee gevangenen SC, IMP VIII C(OSIIIPP) Exe: DESARM
|
|
|
|
| 172AD |
 | | | Commodus (As) RIC 1594v |
Voorzijde: Commodus gelauerd en gedrapeerd nr, M AVR COMMODVS AVG
Keerzijde: Staande dame met patera, (VOTA PVBLICA TRP III IMP II COS PP
|
|
Commodus
Commodus was de zoon van Marcus Aurelius. Reeds op 5-jarige leeftijd werd hij Caesar. Hij vergezelde Marcus Aurelius op veldslagen tegen de Markomannen en Danubiers. Nadat Marcus Aurelius op 17 maart 180 in een legerkamp overleed, nam Commodus de regering over. Onmiddelijk sloot hij vrede met de voormalige vijanden, keerde terug naar Rome en genoot van het leven. Zijn favoriete hobby was het voeren van christenen aan de leeuwen. Vandaar dat de conventionele geschiedschrijving Commodus als een beest afschildert. In 192 viel Commodus ten prooi aan een complot van de senaat en de praetoriaanse wacht.
|  | Commodus |
|
|
|
| 172AD |
 | | | Commodus (Denarius) RIC 126 |
Voorzijde: Commodus, (...) ANT P FEL AVG BRIT
Keerzijde: Felicitas, Mercurius staf, Victoria op hand, FEL AVG (...) IMP VII COS V PP
|
|
|
|
 | | | Commodus (denarius leeuwenvacht) |
Voorzijde: Portret Commudus met leeuwenvacht nr, (M) AVREL COMM AVG PMAX
Keerzijde: Omgekeerde knots van Hercules in krans, HER - CVL RO - MA AV - GV in veld
|
|
|
|
| 177AD |
 | | | Commodus (Sestertius) RIC-447 |
Voorzijde: Commodus ongedrap. gelauwerd portret nr, M COMMODVS ANTON PIVS BRIT
Keerzijde: Italia op globe S -- C, (PM TRP X)
|
|
|
|
| 178AD |
 | | | Crispina (Sesters) |
Voorzijde: Crispina gedrap. buste naar rechts, CRISPINA AVGVSTA
Keerzijde: Zittende Concordia met patera nl, in veld SC
|
|
Crispina was de vrouw van Commodus. Ze werd verbannen naar Capri, nadat ze bij diverse samenzweringen tegen haar man betrokken was geweest. Terwijl Commodus zich veilig voelde in de omgeving van zijn zuster Lucilla, beraamde het hoofd van de Paraetoriaanse Garde, Pertinax, een nieuwe moordpoging. Deze slaagde in januari 193. Direkt greep Pertinax de macht, maar ook hij werd na een paar maanden vermoord. Het machtsvacuum dat daardoor ontstond, leidde bijna tot een nieuwe burgeroorlog.
|
|
| 181AD |
 | | | Commodus (2e denarius) RIC-191 |
Voorzijde: Commodus gelauwerde buste nr, COMM ANT P (F)EL AVG (B)RIT
Keerzijde: Zittende Fortuna naar links met paardentuig, FORTUNA(E MA)NENTI
|
|
|
|
